Home

logo

'De kraan bij Spijk moet weer open' - 23-4-2005 Afdrukken E-mail

Artikel uit De Gelderlander van 23-4-2005

Door ANJA SLIGTER
Land teruggeven aan de rivier. Dat is de oplossing die Staatsbosbeheer heeft als alternatief voor het plan Ruimte voor de rivier. Kiezen voor een 'bergende stroom' tussen Emmerik en Druten lost het probleem van hoogwater op en geeft de natuur zijn kenmerken terug.Het rivierengebied begint steeds meer te lijken op de rest van Nederland, zegt landschapsecoloog Frans Vera van Staatsbosbeheer. "Kijk", zegt hij, terwijl hij vanuit de excursiebus uitkijkt over Rijnstrangen. Vera ziet grasland, boerderijen, boomgaarden; het is platteland zoals overal. "Wie ziet nog dat dit uiterwaarden zijn?"

Waar vroeger de rivier alle ruimte pakte, ligt hij nu ingeklemd tussen dijken. Hij kan niet meer uitwijken over de oeverhelling naar de komgronden. Op de hellingen zijn dorpen gebouwd en de komgronden worden gebruikt door de landbouw. "We hebben de rivier zijn breedte afgenomen", betoogt Vera.

'De kraan' weer openzetten bij Spijk zou de natuur in Rijnstrangen en Lingewaarden terugbrengen in zijn oorspronkelijk staat en het verwachte overtollige water kunnen bergen. Bergende stroming, noemt Staatsbosbeheer het effect. De nieuwe rivier stroomt pas vol bij een bepaalde hoge waterstand en kan indien nodig het hele gebied 'meepikken'.

Zo was het vroeger ook, valt te zien. Bij de bouw van de meeste boerderijen is rekening gehouden met overstromingen: Ze staan op terpen. Relatief lage: twee tot drie meter hoog. Vera: "Meer is niet nodig, het water kan hier de breedte in." Binnenlands gebied opofferen voor het gevaar van het water, is een simpele en doelmatige oplossing en biedt voldoende soelaas, berekende Royal Haskoning. Het vond weinig draagvlak in de regio. "Regionale partijen, met name de provincie, hebben het advies van Staatsbosbeheer afgewezen", meldt een woordvoerder van staatssecretaris Schulz van Waterstaat. Dat zal te maken hebben met de ruim tweehonderd huizen en 25 bedrijven in het gebied die moeten wijken. Staatsbosbeheer erkent dat het voorstel is afgewezen. "We brengen het plan nu in de tweede ronde (de inspraakprocedure die half augustus afgerond moet zijn red.) opnieuw in."
"Het is keuze", zegt Frans Vera stellig. "Er is een fixatie op veiligheid in het plan van het kabinet. De ruimtelijke kwaliteit doet er niet toe." Het is ook een besluit dat nu gemaakt kan worden, zegt hij. "Straks is het gebied bebouwd."

Het is niet gek dat de man achter het Plan Ooievaar in de Gelderse Poort en de Millingewaard, waar de zomerdijken zijn doorgestoken en de rivier zijn eigen dynamiek terugheeft, zijn natuurvisie opnieuw inzet in het alternatieve plan Lonkend Rivierenland van Staatsbosbeheer. De oorspronkelijke natuur is geen oerbos, zoals lang werd gedacht, volgens Vera, maar een parkachtig landschap waar grote grazers de ruimte open hielden. Zijn ideeën hebben op veel plaatsen in Nederland vaste voet aan de grond gekregen. Dat is te zien aan de vele Schotse hooglanders en galloways in natuurgebieden. Maar zijn visie ontmoet de laatste tijd ook weerstand: vooral de zogenaamde eenheidsworst stuit de polderliefhebber tegen de borst. Op zijn beurt vindt Vera afgraven van uiterwaarden tot zogenoemde 'natte natuur', zoals Rijkswaterstaat van plan is, onzin. "Riviergebieden kenmerken zich juist door de grote droge delen. Daar vindt de uitwisseling van planten en dieren plaats. Bovendien zullen dan de uiterwaarden steeds opnieuw moeten worden afgegraven vanwege slib dat zich permanent afzet."

Het gebied van de oude Rijn, die rond 1950 afgesloten is bij Spijk (bovenstrooms) en Candia (benedenstrooms) illustreert wat er gebeurt als de rivier niet meer in het landschap kan stromen. De natuur 'verlandt' en holt met rasse schreden achteruit, vertelt boswachter Gerrit Scherrenburg. "Het waterriet staat niet meer met de voeten in het water. Het water stroomt niet. Daardoor is het maaiveld al met veertig centimeter verhoogd. Vogelsoorten die bij waterriet horen, zoals de roerdomp, verdwijnen in rap tempo." Mogelijk komen met de nieuwe zijarm van de rivier het baardmannetje, de snor, de kwak en het woudaapje terug. Vera: "Overstromingen resetten het hele systeem.

 
< Vorige   Volgende >